Oświadczenie Ukraińskiego PEN Clubu / Заява Українського ПЕН
Za wolność naszą i waszą
Oświadczenie Ukraińskiego PEN Clubu
Pragniemy wyrazić ubolewanie z powodu obecnego zaostrzenia stosunków między Polską a Ukrainą.
Dziś, gdy wraz z Wami, nasi drodzy polscy przyjaciele, partnerzy i koledzy, jesteśmy świadkami nieprzyjaznych gestów ze strony części polskich polityków i obywateli, wzniecana przez nich ksenofobia, niczym lawina, chce zniszczyć nasz wspólny dorobek oraz dziedzictwo naszych poprzedników. Nie ma innej drogi – musimy razem przeciwstawić się temu i wytrwać we wspólnej walce o wolność naszą i waszą.
Wyrażamy nasz zdecydowany sprzeciw wobec lekceważenia wkładu Sił obrony Ukrainy i całego narodu ukraińskiego w bezpieczeństwo Europy. Bo tak właśnie odbieramy oświadczenia i antyukraińską retorykę części polskich polityków. Zarazem potępiamy wszelkie przejawy języka nienawiści, jak też lekceważenia podmiotowości drugiej strony.
Wyrażamy nasz szacunek i wdzięczność wobec tysięcy Polaków wspierających Ukrainę, bardzo cenimy sobie słowa solidarności, które wybrzmiały w oświadczeniu naszych przyjaciół z Polskiego PEN Clubu z 15 czerwca, a także w wielu innych polskich głosach.
Nie słabnie nasza wdzięczność wobec wolontariuszy, którzy w imię wolności jeszcze w 2014 roku stanęli ramię w ramię z Ukraińcami. Na szczególny nasz szacunek zasługują ci, którzy stanęli z bronią w ręku w obronie Ukrainy – wśród obrońców byli i są Polacy, zarówno ukraińscy, jak też polscy obywatele. To żołnierze, wolontariusze i tak wielu ludzi dobrej woli, często lepiej niż politycy, rozumieli wspólnotę naszych losów, zagrożenie, jakie niesie rosyjska agresja całemu światu i podali nam swą pomocną dłoń, nie oglądając się na nikogo i na nic. Wyrażamy wdzięczność działaczom, dziennikarzom, prawnikom, którzy gromadzą dowody międzynarodowych zbrodni Rosji, politykom i urzędnikom, nieustannie troszczącym się o stałe priorytety, a także całej polskiej wspólnocie twórczej, w szczególności ludziom pióra – tłumaczom, autorom, badaczom oraz wydawcom literatury ukraińskiej. Wasza energia, empatia i sumienie jest dla nas natchnieniem.
Historia naszych relacji jest znacznie dłuższa, niż historia współczesnej demokratycznej Polski i Ukrainy. Epoka totalitaryzmów pozostawiła głębokie rany w pamięci naszych narodów. Jednak pamięć o ofiarach tych reżimów i ofiarach wzajemnej nienawiści nie ma prawa przekreślić naszej przyszłości.
Ukraiński PEN nadzwyczaj ceni sobie stosunki z Polską. Wierzymy w zwycięstwo rozsądku w chwili tak ciężkiej próby.
Nasza i wasza wolność jest dziś niezwykle krucha, a nasza niepodległość zależy od wspólnych wysiłków. Naszym wspólnym wrogiem jest imperialna Rosja, która niezmiennie od wieków pragnie podzielić Polskę i Ukrainę, by odwócić koło historii w imię imperialnego widma. Dajmy mu ostateczny odpór – militarny, polityczny i moralny – my i wy.
Oświadczenie podpisali:
Wiaczesław Łewyckyj – poeta, tłumacz, literaturoznawca
Ola Hnatiuk – badaczka, tłumaczka, eseistka
Ostap Sływynskyj – pisarz, tłumacz
Wołodymyr Jermołenko – filozof, prezes Ukraińskiego PEN
Iryna Starowojt – literaturoznawczyni, poetka, tłumaczka
Jaryna Grusza – tłumaczka, pisarka
Witalij Portnikow – publicysta
Ołeksandra Matwijczuk – obrończyni praw człowieka, przewodnicząca Centrum Wolności Obywatelskich
Kostiantyn Sigow – filozof, wydawca, wykładowca, Narodowy Uniwersytet „Akademia Kijowsko-Mohylańska”
Natalia Belczenko – poetka, tłumaczka literatury polskiej
Alim Alijew – założyciel projektu literackiego „Krymskyj Inżyr”, zastępca dyrektora Instytutu Ukraińskiego
Switłana Powalajewa – pisarka, poetka
Myrosława Barczuk – dziennikarka, dokumentalistka
Pawło Wolwacz – pisarz
Anna Gruwer – pisarka, poetka, tłumaczka
Petro Rychło – literaturoznawca, tłumacz
Rostysław Kuzyk – poeta, tłumacz poezji polskiej, kierownik Biblioteki Artystycznej we Lwowie
Marjana Sawka – poetka, wydawczyni, założycielka festiwali literackich
Mychajło Żarżajło – poeta
Iryna Nikołajczuk – literaturoznawczyni, wydawczyni
Stepan Prociuk – pisarz
Lesyk Panasiuk – poeta, tłumacz, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy
Wasyl Machno – pisarz
Roksołana Swiato – tłumaczka, literaturoznawczyni
Marianna Kijanowska – tłumaczka, pisarka
Halyna Kojnasz – dziennikarka
Tetiana Oharkowa – literaturoznawczyni, eseistka
Ołesia Mamczycz – poetka, tłumaczka, redaktorka polsko-ukraińskiego czasopisma Posestry.eu
Wiktor Morozow – tłumacz
Jarosław Hrycak – historyk
Maksym Sytnikov – dyrektor wykonawczy Ukraińskiego PEN
Ałła Tatarenko – tłumaczka, literaturoznawczyni
Andrij Pawłyszyn – tłumacz, historyk, eseista
Anatolij Dnistrowyj – pisarz, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy
Wasyl Karpiuk – pisarz, wydawca, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy
Wołodymyr Areniew – pisarz, scenarzysta, nauczyciel
Jewhen Zacharow – obrońca praw człowieka, dziennikarz, wydawca
Ołesia Chromejczuk – historyczka, pisarka
Ołeksij Panycz – filozof, tłumacz
Łarysa Babij – tłumaczka, pisarka
Ija Kiwa – pisarka, tłumaczka
Romana Romanyszyn – autorka, ilustratorka, Pracownia Twórcza Agrafka
Andrij Łesiw – autor, historyk sztuki, Pracownia Twórcza Agrafka
Olha Mucha – publicystka, analityczka kultury, badaczka
Alina Sarnacka – pisarka, weteranka
Witalij Czerneckyj – literaturoznawca, tłumacz
Petro Jacenko – pisarz, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy
Iryna Wikyrczak – menedżerka kultury, poetka, tłumaczka
Maksym Bespałow – pisarz, oficer Państwowej Służby Granicznej Ukrainy
Taras Łuczuk – pisarz, tłumacz
Artem Czapaj – żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy, pisarz
Olha Łuczuk – literaturoznawczyni, tłumaczka
Jurij Matewoszczuk – poeta, tłumacz, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy
Anna Malihon – pisarka
Artur Droń – pisarz, weteran
Olha Kuprijan – pisarka, redaktorka
Orysia Hrudka – dziennikarka, redaktorka
Taras Wozniak – kulturoznawca
Anna Wowczenko – tłumaczka, menedżerka programowa Ukraińskiego PEN
Tetiana Pyłypczuk – muzealniczka, Charkowskie Muzeum Literatury
Oksana Mamczenkowa – dziennikarka, autorka, menedżerka projektów
Kateryna Botanowa – autorka, badaczka kultury, kuratorka
Diana Kłoczko – historyczka sztuki, eseistka, wykładowczyni publiczna
Zoja Kazanży – dziennikarka, specjalistka ds. komunikacji, pisarka
Wołodymyr Wojtenko – filmoznawca, redaktor
Bohdana Romancowa – krytyczka literacka, redaktorka
Ihor Isiczenko – arcybiskup, profesor Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Karazina
Ludmyła Taran – pisarka, dziennikarka
Ołeksandr Komarow – filozof, żołnierz Sił Zbrojnych Ukrainy
Olha Olchowa – poetka, założycielka LitCom
Iwan Andrusiak – poeta, pisarz literatury dziecięcej, redaktor
Arina Krawczenko – krytyczka literacka, dziennikarka, redaktorka
Ołena Stiażkina – historyczka, pisarka
Leonid Finberg – socjolog, badacz kultury
Ми з глибоким болем сприймаємо нинішнє загострення в діалозі між Польщею і Україною.
Сьогодні, коли ми разом із вами, наші дорогі польські друзі, партнери та колеги, спостерігаємо недружні жести з боку частини польських політиків і деяких громадян, підживлювана ними хвиля ксенофобії, наче лавина, хоче змести наш спільний доробок та спадщину наших попередників. У нас немає іншого шляху, як протистояти цьому і вистояти у боротьбі за нашу і вашу свободу.
Ми висловлюємо нашу рішучу незгоду зі знеціненням внеску, який Сили оборони України і весь український народ роблять у безпеку Європи, бо саме так прочитуються заяви і антиукраїнська риторика частини польських політиків. Ми засуджуємо будь-які прояви мови ненависті, а також зверхнього ставлення до суверенності Іншого.
Ми висловлюємо свою повагу тисячам поляків, чиї серця б’ються в унісон з Україною, і цінуємо слова солідарності, які прозвучали в заяві наших друзів із Польського ПЕН-клубу від 15 червня та в безлічі інших польських голосів.
Наша неослабна вдячність адресована польським волонтерам, які ще з 2014 року стали пліч-о-пліч з українцями. На особливу пошану заслуговують ті, хто зі зброєю в руках захищав і продовжує захищати Україну, адже серед її захисників були і є поляки — як українські, так і польські громадяни. Вони далеко краще за багатьох політиків розуміли спільність нашої долі, загрозу російської агресії для всього світу і вчасно підставили своє плече. Наша подяка — громадським діячам, журналістам, правникам, які збирають докази міжнародних злочинів Росії, державникам, які виважено дбають про сталі пріоритети, а також польській творчій спільноті, перекладачам, дослідникам і видавцям української літератури, чиї невтомність, емпатія та сумління завжди надихають.
Історія наших взаємин є набагато тривалішою, ніж історія сучасної демократичної Польщі та України. Доба тоталітаризмів залишила глибокі рани в пам’яті наших народів, проте пам’ять про жертви тоталітарних режимів та взаємної ненависті не має права перекреслити наше майбутнє.
Український ПЕН високо цінує взаємини з Польщею. Віримо в перемогу розсудливості в мить, коли вони наражаються на найпідступніші випробування.
Зараз наша і ваша свобода крихка як ніколи, а наша незалежність прямо залежить від спільних зусиль. Наш спільний історичний ворог, Росія, не змінився й не зник — він прагне розділити Україну і Польщу, щоб повернути коло історії назад заради своєї імперської примари. Даймо йому остаточну воєнну, політичну й моральну відсіч: від нас і від вас.